W Poznaniu i Zaniemyślu ruszył pierwszy w Polsce pilotażowy program „Srebrne Pudełko”, którego celem jest zapewnienie osobom zmagającym się z nietrzymaniem moczu bezpłatnego, dyskretnego dostępu do środków chłonnych w toaletach instytucji publicznych. To inicjatywa, która ma jednocześnie poprawić komfort funkcjonowania seniorów w przestrzeni publicznej oraz rozpocząć poważniejszą rozmowę o problemie, który dotyczy milionów osób, ale wciąż owiany jest wstydem i tabu.
Pomysł stworzyły Kinga Boguła, koordynatorka wolontariatu senioralnego w Centrum Inicjatyw Senioralnych w Poznaniu oraz Katarzyna Kicińska-Pajchrowska, dyrektorka Gminnego Ośrodka Kultury w Zaniemyślu. Inspiracją były rozmowy z seniorami, którzy coraz częściej przyznają, że z powodu trudności z utrzymaniem moczu unikają aktywności społecznej, wydarzeń kulturalnych, a nawet wizyt w urzędzie. Jak zaznacza Kicińska-Pajchrowska, dla wielu osób barierą nie jest brak windy czy zbyt wąskie drzwi, lecz brak poczucia bezpieczeństwa i obawa przed nagłą, wstydliwą sytuacją w miejscu publicznym.
„Srebrne Pudełka” to niewielkie, starannie zaprojektowane pojemniki. W środku znajdują się bezpłatne środki chłonne – wkładki i pieluchy anatomiczne. Ich konstrukcja i umiejscowienie w toaletach mają zapewnić pełną dyskrecję i anonimowość korzystania. Pudełka rozmieszczono w sześciu instytucjach: czterech w Poznaniu oraz dwóch w Zaniemyślu. Wśród nich znajdują się m.in. Centrum Inicjatyw Senioralnych przy ul. Mielżyńskiego, Poznański Ośrodek Specjalistycznych Usług Medycznych, Urząd Miasta Poznania przy ul. Libelta, Klub Seniora przy Fundacji Młyn Wsparcia oraz GOK i Urząd Miasta i Gminy Zaniemyśl. To pierwsze miasta w kraju, które podjęły się takiego rozwiązania. Jak podkreśla Jędrzej Solarski, zastępca prezydenta Poznania, jest to test odpowiedzi na realny, choć mało widoczny problem społeczny. Ma on pomóc ocenić, jak takie rozwiązanie funkcjonuje w praktyce, jak jest odbierane przez mieszkańców i czy może stać się przyczynkiem do szerszej rozmowy o dostępności i zdrowiu publicznym.
W trakcie pilotażu analizowane będą różne aspekty działania programu: faktyczne zużycie środków chłonnych, liczba osób korzystających, kwestie organizacyjne związane z uzupełnianiem pudełek, a także opinie użytkowników i pracowników instytucji. Zbierane dane mają pokazać, czy tego typu rozwiązanie może stać się standardem w innych miastach, a jeśli tak – w jakiej formie powinno być wdrażane. W instytucjach objętych pilotażem pojawią się również plakaty i ulotki informujące o dostępności pudełek. Ich celem nie jest edukacja medyczna, lecz stworzenie neutralnej przestrzeni do rozmowy o nietrzymaniu moczu, które dotyczy szerokiej grupy ludzi, ale wciąż pozostaje tematem wstydliwym i często ukrywanym.
Dane Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia wskazują, że w Polsce z nietrzymaniem moczu zmaga się ponad 2 miliony osób, choć rzeczywista liczba może być znacznie wyższa – intymny charakter przypadłości sprawia, że wiele osób nie zgłasza problemu. Inkontynencja częściej dotyczy kobiet: różne badania wskazują, że problem pojawia się u 24–45 procent pań, w zależności od wieku. Wynika to m.in. z przebytych ciąż, porodów, menopauzy czy zabiegów ginekologicznych. Około 10 procent dorosłych kobiet zgłasza co najmniej jeden epizod wycieku moczu w tygodniu. Mężczyźni również mierzą się z tym problemem: trudności z prawidłowym oddawaniem moczu obserwuje u siebie nawet co piąty, a ryzyko nietrzymania znacząco rośnie wraz z wiekiem, a także po leczeniu onkologicznym prostaty – na przykład po prostatektomii, radioterapii czy chemioterapii. Eksperci podkreślają, że nietrzymanie moczu nie jest chorobą, lecz objawem wielu możliwych zaburzeń, zarówno anatomicznych, jak i neurologicznych. Fizjoterapeutka uroginekologiczna Karolina Szymańska zwraca uwagę, że kluczowe znaczenie ma nie tylko leczenie, ale także profilaktyka: odpowiednio dobrane ćwiczenia oraz eliminowanie złych nawyków mogą poprawić jakość życia i ograniczyć dolegliwości.
„Srebrne Pudełko” nie zastępuje leczenia, ale ma wypełnić lukę w systemie dostępności, w której równie ważne jak infrastruktura są godność i poczucie bezpieczeństwa użytkowników. Po zakończeniu pilotażu program zostanie udostępniony jako otwarty model do wdrażania w innych miastach. Będzie zawierał instrukcję, materiały edukacyjne, gotowe szablony komunikacyjne oraz rekomendacje dla samorządów i koordynatorów dostępności. Inicjatywa realizowana jest w ramach projektu „Generator Innowacji. Sieci Wsparcia 3” współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego+.
Źródła:
Wstydliwy problem u polskich seniorów. Odpowiedzią „srebrne pudełka”, www.polsatnews.pl
Dyskretna pomoc dla potrzebujących. „Srebrne Pudełka” mają przełamać tabu, www.tvn24.pl
