W styczniu 2026 r. do Ministra Zdrowia została skierowana Interpelacja nr 14696 w sprawie konieczności uruchomienia programów w zakresie profilaktyki oraz wczesnej diagnostyki chorób cywilizacyjnych XXI wieku, ze szczególnym uwzględnieniem urologii (badania prostaty) oraz diabetologii. Interpelację złożyli posłowie: Anna Wojciechowska, Iwona Maria Kozłowska oraz Jacek Niedźwiedzki. W lutym 2026 r. Ministerstwo Zdrowia udzieliło oficjalnej odpowiedzi, przedstawiając aktualne działania oraz planowane kierunki zmian w obszarze profilaktyki zdrowotnej.
Autorzy interpelacji wskazali na rosnące znaczenie chorób cywilizacyjnych dla zdrowia publicznego w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem:
- raka gruczołu krokowego,
- cukrzycy.
W treści interpelacji podkreślono, że rak prostaty należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn i stanowi jedną z głównych przyczyn zgonów onkologicznych w tej grupie. Zwrócono uwagę na wzrost liczby zachorowań oraz brak systemowego, ogólnopolskiego programu badań przesiewowych, mimo że wczesne wykrycie choroby znacząco zwiększa skuteczność leczenia.
Posłowie wskazali również na:
- niewystarczające działania profilaktyczne skierowane do zdrowia mężczyzn,
- potrzebę zwiększenia świadomości zdrowotnej społeczeństwa,
- konieczność rozwijania programów edukacyjnych i profilaktycznych we współpracy z pracodawcami, szkołami oraz samorządami.
Pytania skierowane do Ministerstwa Zdrowia
W ramach interpelacji nr 14696 zwrócono się do Ministerstwa Zdrowia z pytaniami dotyczącymi m.in.:
- planów uruchomienia krajowych programów profilaktyki i wczesnej diagnostyki raka prostaty oraz cukrzycy,
- działań mających zwiększyć świadomość zdrowotną społeczeństwa, szczególnie wśród mężczyzn,
- możliwości wprowadzenia badań przesiewowych prostaty w ramach podstawowej opieki zdrowotnej lub medycyny pracy,
- planowanych działań profilaktycznych skierowanych do młodzieży szkolnej oraz osób pracujących.
Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia
W odpowiedzi na interpelację nr 14696 Ministerstwo Zdrowia wskazało, że profilaktyka chorób cywilizacyjnych stanowi jeden z priorytetów polityki zdrowotnej państwa, a działania w tym zakresie realizowane są przede wszystkim w ramach istniejących programów zdrowia publicznego.
Z punktu widzenia urologii najistotniejsze są następujące elementy:
Badanie PSA w programie „Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej”
Ministerstwo podkreśliło, że od maja 2025 r. funkcjonuje ogólnopolski program profilaktyczny „Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej”, realizowany w podstawowej opiece zdrowotnej.
W jego ramach możliwe jest wykonanie badania PSA (swoistego antygenu sterczowego), które służy ocenie ryzyka chorób prostaty, w tym raka gruczołu krokowego. Zakres badań jest uzależniony od wieku pacjenta oraz wyników ankiety zdrowotnej.
Oznacza to, że badania prostaty zostały włączone do szerokiego programu profilaktyki zdrowia dorosłych, a nie wprowadzone jako odrębny, populacyjny program badań przesiewowych.
Kampanie edukacyjne skierowane do mężczyzn
Ministerstwo zapowiedziało także zwiększenie działań edukacyjnych skierowanych do mężczyzn w 2026 roku. Planowane kampanie mają obejmować:
- promocję zdrowego stylu życia,
- edukację w zakresie nowotworów męskich,
- zachęcanie do wykonywania badań profilaktycznych,
- przełamywanie barier psychologicznych związanych z badaniami urologicznymi.
Kompleksowa opieka onkologiczna w nowotworach urologicznych
W odpowiedzi wskazano również na planowane prace nad modelem kompleksowej opieki onkologicznej dla pacjentów z nowotworami urologicznymi, w tym rakiem prostaty. Model ma opierać się na wyspecjalizowanych jednostkach koordynujących (centrach kompetencji), które zapewnią kompleksową diagnostykę i leczenie oraz mają przyczynić się do zwiększenia liczby rozpoznań we wczesnym stadium choroby.
Więcej informacji:
