Zachowanie mobilności i samodzielności nie zależy wyłącznie od wieku czy stanu zdrowia. To efekt działań podejmowanych na różnych etapach życia – od profilaktyki, przez odpowiednio dobraną terapię, po wsparcie dostosowane do zmieniających się potrzeb pacjenta. O tym, jak ważne jest kompleksowe podejście do procesu starzenia, mówiła podczas konferencji z okazji Światowego Tygodnia Kontynencji dr n. o zdr. Beata Stepanow, wiceprezes Koalicji „Na pomoc niesamodzielnym”. Podstawą jej wystąpienia był autorski model sześciu poziomów opieki, pokazujący, że samodzielność można wspierać na każdym etapie życia.
Model został przedstawiony jako przykład nowoczesnego zarządzania inkontynencją. Jak wyjaśniała ekspertka, nie opisuje on jedynie postępujących ograniczeń związanych z wiekiem, ale wskazuje działania, które pomagają jak najdłużej zachować sprawność funkcjonalną, bezpieczeństwo i dobrą jakość życia.
– Chcę państwu dzisiaj przedstawić sześć poziomów opieki jako przykład nowoczesnego zarządzania inkontynencją. Na każdym tym etapie chcę się z państwem podzielić swoim doświadczeniem – mówiła dr Beata Stepanow.
Profilaktyka to pierwszy krok do zachowania samodzielności
Najwięcej dla swojej przyszłej sprawności można zrobić wtedy, gdy nie występują jeszcze żadne ograniczenia. Pierwszy poziom modelu obejmuje osoby aktywne i samodzielne, dla których kluczowe znaczenie mają zdrowy styl życia, regularna aktywność fizyczna, badania profilaktyczne oraz dbałość o sprawność poznawczą.
– Samodzielność zaczyna się od profilaktyki – podkreślała ekspertka.
W tym kontekście zachęcała do korzystania z programu „Moje Zdrowie”, zwracając uwagę, że wykonanie badań to dopiero początek. Równie ważna jest ich właściwa interpretacja oraz zaplanowanie dalszego postępowania. To właśnie wyniki badań pozwalają podejmować świadome decyzje dotyczące leczenia, diety czy odpowiedniego nawodnienia.
Skuteczna opieka wymaga współpracy specjalistów
Wraz z pojawieniem się kolejnych chorób rośnie znaczenie dobrej koordynacji opieki. Zdaniem dr Beaty Stepanow pacjentom często bardziej niż sama choroba szkodzi brak spójności zaleceń otrzymywanych od różnych specjalistów.
– Wyzwaniem nie jest sama choroba, ale chaos wokół tej choroby. Najgorsze jest to, że jak państwo wędrujecie po systemie opieki zdrowotnej, to żeby się te zalecenia nie wykluczały – zaznaczała.
Jak tłumaczyła, niespójne rekomendacje mogą prowadzić do zagubienia pacjentów, obniżenia zaufania do terapii i rezygnacji z leczenia. Dlatego tak ważna jest współpraca lekarzy, pielęgniarek, fizjoterapeutów, dietetyków oraz pozostałych członków zespołu terapeutycznego, a także większa świadomość pacjentów dotycząca kompetencji poszczególnych specjalistów.
Mobilność to nie tylko aktywność fizyczna
Ekspertka zwróciła uwagę, że utrzymanie mobilności wymaga znacznie szerszego spojrzenia niż tylko zachęcanie do ruchu. Równie ważne są ocena sprawności, zapobieganie upadkom oraz zwracanie uwagi na elementy, które często bywają pomijane, takie jak zdrowie stóp.
– Stopy są fundamentem domu. One mają państwa nosić – mówiła, zachęcając seniorów do regularnych badań i konsultacji ze specjalistami.
Ważnym elementem utrzymania samodzielności jest również troska o funkcje poznawcze. Jak przypominała dr Stepanow, to właśnie ich pogorszenia seniorzy obawiają się najbardziej.
– Największym wyzwaniem nie była utrata samodzielności, ale właśnie tych funkcji poznawczych po to, żeby faktycznie wiedzieć, gdzie jestem i z kim rozmawiam – mówiła.
Zdaniem ekspertki sprawność poznawcza powinna być monitorowana z taką samą uwagą jak sprawność fizyczna, ponieważ ma bezpośredni wpływ na codzienne funkcjonowanie i bezpieczeństwo.
Wsparcie powinno być dopasowane do potrzeb
Jednym z założeń modelu sześciu poziomów opieki jest dostosowywanie zakresu wsparcia do zmieniających się potrzeb pacjenta. Na kolejnych etapach życia coraz większego znaczenia nabierają rozwiązania ułatwiające codzienne funkcjonowanie, odpowiednio dobrane wyroby medyczne oraz przygotowanie bliskich do pełnienia roli opiekunów.
Jak podkreślała dr Beata Stepanow, nowoczesna opieka nad osobą starszą powinna wykorzystywać dostępne wyroby medyczne i inne rozwiązania wspierające samodzielność. Równie ważne jest jednak wcześniejsze planowanie opieki oraz wiedza o możliwościach wsparcia dostępnych na poszczególnych etapach życia.
Ekspertka zaznaczała, że do procesu starzenia należy przygotowywać nie tylko seniora, ale również jego rodzinę. To właśnie najbliżsi często jako pierwsi wspierają osobę starszą w codziennym funkcjonowaniu i wspólnie z zespołem terapeutycznym pomagają utrzymać możliwie najwyższy poziom samodzielności.
Samodzielność można wspierać na każdym etapie życia
Jednym z najważniejszych przesłań wykładu było zwrócenie uwagi, że samodzielność nie jest pojęciem zero-jedynkowym. Nawet jeśli z wiekiem lub w przebiegu choroby pojawiają się ograniczenia, nadal można podejmować działania pozwalające zachować możliwie najwyższy poziom sprawności funkcjonalnej.
– Każda osoba niezależnie od aktualnego swojego poziomu sprawności czy etapu procesu starzenia się wymaga wsparcia w utrzymaniu możliwie jak najwyższego poziomu sprawności funkcjonalnej na każdym etapie. Chodzi o umiejętny dobór, korzystanie z nowoczesnych środków wspomagających, podtrzymywanie nawet tej ograniczonej samodzielności, ale cały czas chodzi o tę radość życia – podkreślała ekspertka.
To podejście dobrze oddaje ideę projektu „Mobilni i Samodzielni”. Wspieranie sprawności nie kończy się wraz z pojawieniem się choroby czy ograniczeń. Odpowiednio dobrane działania pozwalają zachować możliwie najwyższy poziom niezależności i jakości życia również wtedy, gdy pełna samodzielność nie jest już możliwa.
Potrzebna jest zmiana sposobu myślenia
Na zakończenie wystąpienia dr Beata Stepanow zwróciła uwagę, że równie istotny jak leczenie jest sposób, w jaki rozmawiamy z osobami starszymi.
– Nie pytamy się osoby starszej: „Czy jest pani jeszcze samodzielna?”, tylko pytamy się: „Jak mogę pomóc, by zachować jak największą samodzielność na obecnym etapie życia?” – mówiła.
To właśnie taka zmiana perspektywy najlepiej podsumowuje ideę przedstawionego modelu. Celem opieki nie jest jedynie leczenie chorób, ale wspieranie pacjenta w utrzymaniu możliwie najwyższej sprawności funkcjonalnej, poczucia bezpieczeństwa i samodzielności – niezależnie od etapu życia.
Pełne wystąpienie Beaty Stepanow można obejrzeć na kanale YouTube. Wykład rozpoczyna się od 1 godziny i 31 minuty nagrania: LINK
Źródło: www.ntm.pl
